Kodeks spółek handlowych od jakiegoś już czasu wymagał wprowadzenia nowych regulacji, które usprawniłyby transgraniczną zmiany w spółkach kapitałowych. W ramach implementacji dyrektywy unijnej w tym zakresie, 15 września 2023 roku doczekaliśmy się świeżych rozwiązań, które jednak wykroczyły poza problematykę reorganizacji.
Śmiało można stwierdzić, że wrześniowa nowelizacja plasuje się wśród najważniejszych zmian Kodeksu spółek handlowych od czasu jego wprowadzenia. Nie tylko bowiem umożliwia reorganizację podmiotów na skalę europejską w niespotykanym dotychczas zasięgu, ale także wprowadza oczekiwane zmiany na gruncie krajowym, w tym opisywany już przez nas nowy typ podziału, czyli podział przez wyodrębnienie https://kmbpartners.pl/podzial-przez-wyodrebnienie-jako-nowa-forma-transformacji-spolki/
Nowe możliwości i formalności
Do czasu omawianej nowelizacji w KSH jedynie transgraniczne połączenia były wprost uregulowane kodeksie. W tym zakresie ustawodawca zmodyfikował część przepisów, które pomimo konieczności ich wprowadzenia, mogą generować więcej formalności oraz większe koszty. Wydłużono m.in. część terminów ustawowych, chociażby w czas na wystosowanie pierwszego zawiadomienia wspólników przez zarząd spółki o planach połączenia z inną spółką, który teraz wynosi co najmniej sześć tygodni przed zgromadzeniem wspólników albo walnego zgromadzenia. Więcej czasu otrzymał również sąd rejestrowy na wydanie zaświadczenia o zgodności połączenia z prawem polskim, który teraz wynosi trzy miesiące.
Sądowi przyznano także nowe uprawnienia. Od teraz może badać połączenia pod kątem ewentualnych nadużyć, naruszeń oraz obejść prawa, co dotychczas nie było w zakresie kompetencji sądu, a może to prowadzić nawet do zablokowania fuzji. Ponadto nowym wymogiem jest uzyskanie opinii organu podatkowego o zgodności planu połączenia z Ordynacją podatkową.
Zmianami, które bez wątpienia przyczynią się do zdynamizowania procesów transgranicznych, będą wprowadzone nowe formy reorganizacji, czyli przekształcenie podmiotu krajowego w spółkę zagraniczną oraz podział na co najmniej dwie spółki zagraniczne.
Ułatwieniu uległa procedura przeniesienia siedziby spółki za granicę. Dawniej podjęcie uchwały w tym celu wiązało się z rozwiązaniem spółki oraz jej likwidacją, a obecnie w przypadku przeniesienia siedziby do kraju UE lub EOG nie będzie takiej konieczności.
Nie tylko transgranicznie
Mniej spektakularne, ale również istotne zmiany dotknęły kwestie obrotu wewnętrznego. Oprócz wspominanego już podziału przez wyodrębnienie, uproszczeniu uległy zasady krajowego łączenia się spółek. Obecnie umożliwiono dokonanie fuzji bez obowiązku przyznania udziałów lub akcji spółki przejmującej w sytuacjach, kiedy:
-jeden wspólnik posiada wszystkie udziały lub akcje w łączących się spółkach,
-wspólnicy spółek posiadają udziały lub akcje w tej samej proporcji we wszystkich łączących się spółkach.
Nową perspektywę otwarto dla spółek komandytowo-akcyjnych. Choć nie powstaje ich już tak dużo jak dawniej, to wciąż wiele z nich funkcjonuje w obrocie i od teraz dzięki nowelizacji mogą korzystać z dobrodziejstw możliwości reorganizacji w pełnym zakresie, tak jak spółki kapitałowe. Jest to logiczną konsekwencją traktowania tych spółek już od dawna jak spółki kapitałowe, chociażby w kwestii opodatkowania CIT.
Zadbano również o zwiększenie ochrony osób trzecich na wypadek reorganizacji spółek. Nowe możliwości zabezpieczenia swoich interesów otrzymali pracownicy, wspólnicy i wierzyciele spółki. Do najciekawszych należy obowiązek zawarcia w planach reorganizacji transgranicznych adresu strony internetowej z bezpłatnymi informacjami na temat warunków wykonywania ich praw, a także zgłaszanie swoich uwag do tych planów na pięć dni przed datą podjęcia uchwały w sprawie reorganizacji.
Bardziej prawno-technicznym zagadnieniem jest z kolei kwestia integracji rejestrów. Jako że dyrektywy unijne przewidują odrębny, unijny system integracji rejestrów, spółki będą mogły cieszyć się z uproszczonymi procedurami, a przede wszystkim nie będzie potrzeby składania tych samych dokumentów do organów z siedzibą w różnych państwach. Wymaga to więc znaczącej poprawy działania systemów informacji na szczeblu krajowym i w tym celu usprawniony ma być przepływ takich dokumentów jak plany reorganizacji czy zaświadczenia o zgodności procesu z prawem polskim. Łatwiejszy ma być również obieg niezbędnych do przeprowadzenia reorganizacji informacji np. z Rejestru Dłużników Niewypłacalnych czy Krajowego Rejestru Karnego.
Więcej niż obowiązek
Implementacja unijnych dyrektyw oczywiście było obowiązkiem dla naszego ustawodawcy, ale wprowadzone zmiany były również konieczne dla zapewnienia sprawności działania spółek na rynku europejski. W świetle coraz większej integracji, również w sektorze prywatnym, nie można nie docenić rozwiązań, które doprowadzą do zdynamizowania procesów transgranicznych reorganizacji spółek. Nie warto jednak przymykać oczu na zmiany, które i w sytuacjach stricte wewnętrznych mogą wspomóc przedsiębiorców. Pomimo pewnych wątpliwości, których ustawodawca nie rozjaśnił w dostatecznym stopniu (zagadnienia podatkowe), to praktyka najbliższych lat powinna potwierdzić i tylko umocnić znaczenie świeżo wprowadzonych przepisów.
Autor: Wiktor Kępiński
Kontakt do specjalisty: