Centralny Rejestr Beneficjentów Rzeczywistych (CRBR) został utworzony w celu gromadzenia i przetwarzania informacji o beneficjentach rzeczywistych podmiotów wskazanych w ustawie z dnia 1 marca 2018 r. o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu (tzw. ustawa AML). Obowiązek zgłoszenia beneficjenta rzeczywistego spoczywa na osobach uprawnionych do reprezentacji podmiotu. Brak dokonania zgłoszenia może skutkować nałożeniem kary pieniężnej do miliona złotych. Niemniej, ustalenie beneficjenta rzeczywistego może być problematyczne.
Kim jest beneficjent rzeczywisty?
Beneficjent rzeczywisty to osoba fizyczna, która bezpośrednio lub pośrednio sprawuje kontrolę nad spółką poprzez posiadane uprawnienia wynikające z okoliczności prawnych lub faktycznych. Te uprawnienia umożliwiają wywieranie decydującego wpływu na czynności lub działania podejmowane przez spółkę.
Jak ustalić beneficjenta rzeczywistego?
Definicja beneficjenta rzeczywistego zawarta w ustawie AML jest szeroka i otwarta, co oznacza, że lista potencjalnych beneficjentów rzeczywistych ma charakter przykładowy. Aby ustalić beneficjenta rzeczywistego, należy dokładnie przeanalizować wszystkie przesłanki zawarte w definicji i zidentyfikować każdą osobę fizyczną sprawującą kontrolę nad spółką. Kontrola ta może być sprawowana bezpośrednio lub pośrednio poprzez posiadane uprawnienia, które wynikają z okoliczności prawnych lub faktycznych, umożliwiające wywieranie decydującego wpływu na czynności lub działania podejmowane przez spółkę.
W przypadku gdy właścicielem spółki jest inna spółka, ustalenie beneficjentów rzeczywistych następuje zgodnie z art. 2 ust. 2 pkt 1 lit. a tiret trzeci ustawy AML, który dotyczy własności pośredniej. Kluczowe jest tutaj ustalenie, czy są osoby prawne posiadające więcej niż 25% ogólnej liczby udziałów lub akcji, albo dysponujące więcej niż 25% ogólnej liczby głosów w organie stanowiącym spółki. Następnie, należy określić, czy istnieje osoba fizyczna sprawująca kontrolę nad tymi osobami prawnymi, gdyż to ona będzie uznana za beneficjenta rzeczywistego. osoba fizyczna sprawująca kontrolę nad tymi osobami prawnymi, gdyż to właśnie ona jest beneficjentem rzeczywistym. W tym przypadku kluczowa jest właściwa interpretacja pojęcia sprawowania kontroli, przez które należałoby rozumieć posiadanie więcej niż 25% ogólnej liczby udziałów lub akcji, lub dysponowanie więcej niż 25% ogólnej liczby głosów w organie stanowiącym kontrolowanej osoby prawnej, także jako zastawnik albo użytkownik, lub na podstawie porozumień z innymi uprawnionymi do głosu. Przesłankę 25% ogólnej liczby udziałów lub akcji należy więc badać na każdym szczeblu badanej struktury własnościowej zgłaszanej spółki.
Kiedy zgłaszamy beneficjenta zastępczego?
Identyfikacja beneficjenta rzeczywistego musi odbywać się z zachowaniem należytej staranności, co oznacza konieczność podjęcia wszelkich dostępnych działań w celu określenia beneficjenta. Należy skorzystać z dokumentów spółki, informacji zawartych w Krajowym Rejestrze Sądowym (KRS) oraz innych publicznie dostępnych rejestrów. W przypadku złożonych struktur własnościowych, w tym międzynarodowych, konieczne może być sięgnięcie po wsparcie kancelarii prawnej, która może pomóc w analizie informacji zawartych w zagranicznych rejestrach lub uzyskiwanych od innych podmiotów w grupie.
Jeżeli mimo przeprowadzenia takich działań nie uda się ustalić beneficjentów rzeczywistych, należy zgłosić tzw. beneficjenta zastępczego. Zgodnie z art. 2 ust. 2 pkt 1 lit a tiret piąte ustawy AML, beneficjenta zastępczego zgłasza się tylko w przypadku udokumentowanego braku możliwości ustalenia beneficjentów rzeczywistych na podstawie wcześniejszych przepisów. Beneficjentem zastępczym jest wówczas osoba fizyczna zajmująca wyższe stanowisko kierownicze w spółce, którymi najczęściej są członkowie zarządu zgłaszanego podmiotu.
Podsumowanie
Zgłoszenie beneficjenta rzeczywistego w CRBR to kluczowy obowiązek dla podmiotów, których dotyczy ustawa AML. Ustalenie beneficjenta rzeczywistego bywa wyzwaniem, zwłaszcza w złożonych strukturach własnościowych. Dlatego ważne jest, aby proces identyfikacji odbywał się z należytą starannością, uwzględniając wszelkie dostępne źródła informacji.
Jednak co zrobić, gdy mimo wszelkich starań nie uda się ustalić beneficjenta rzeczywistego? W takich sytuacjach możliwe jest zgłoszenie beneficjenta zastępczego. To rozwiązanie powinno być jednak stosowane w ostateczności.
Autor: Aneta Gawęda
Kontakt do specjalisty: